Türk Mahkemelerinde ses ve görüntü kaydı yapılabilir mi? Duruşmaların ses ve görüntü kayıtlarının yayınlanması yasal mı?

Türk hukuk yargılamasında tarafların rızası olmak şartıyla, kendilerinin, vekillerinin, tanığın, bilirkişinin veya uzmanın aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına izin verilse[1] de, duruşma sırasında fotoğraf çekilmesi, ses ve görüntü kaydı yapılması yasaktır.

Dava dosyasında saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, mahkemece çekim yapılabilir ve kayıt alınabilir.

Bu şekilde yapılan çekim ve kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dava dosyası içindeki her türlü belge ve tutanak, mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir yerde yayımlanamaz.[2]

Duruşma sırasında bu yasağa aykırı davranan kişi duruşma düzenini bozmuş sayılır, derhal mahkeme salonundan çıkarılır[3]ayrıca Türk Ceza Kanununun 286 ncı maddesi[4] hükümleri uyarınca altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.[5]

Türk Ceza yargılaması sırasında görüntü veya sesler kayda alınabilir[6]ancak bu kayıtlar sadece ceza muhakemesinde kullanılır.[7]

İstinabe yolu ile dinlenecek tanık veya bilirkişinin aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle dinlenebilmeleri olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak ifade alınır[8], sanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle sorgusunun yapılabilmesi olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak sorgu yapılır.[9]

Bunun dışında, adliye binası içerisinde ve duruşma başladıktan sonra duruşma salonunda her türlü sesli veya görüntülü kayıt veya nakil olanağı sağlayan aletler kullanılamaz. Bu hüküm, adliye binası içerisinde ve dışındaki diğer adlî işlemlerin icrasında da uygulanır.[10]

Görüldüğü üzere Türk hukukuna göre hukuk veya ceza mahkemelerinde mahkeme tarafından kanunun gerektirdiği hallerde ses ve görüntü kaydı yapılması mümkün olsa da bu kayıtların dava dosyasının dışına çıkarılması ve yayınlanması yasaktır.

Bu nedenle CourtListener gibi uygulamaların Türkiye’de hizmet vermesine güncel yasal mevzuat izin vermemektedir.

[1] HMK md. 149

[2] HMK md. 153/1

[3] HMK md. 151, 153/2

[4] TCK md. 286(1) Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan veya nakleden kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

[5] HMK md. 153/3

[6] CMK md. 52/3

[7] CMK md. 52/4

[8] CMK md.  180/5

[9] CMK md. 196/4

[10] CMK md. 183

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir